Bitki çaylarında hazırlama yöntemi çayın etkisini doğrudan belirler. Narın yapılı bitkiler sıcak suda bekletilerek özelliğini korurken, sert yapılı olanlar kaynama sürecine ihtiyaç duyar. Yanlış yöntem kullanıldığında çayın tadı acılaşabilir ya da beklenen fayda görülmeyebilir. Bu yüzden bitkinin hangi kısmının kullanıldığına dikkat etmek önemlidir.
Papatya çayı demlenerek hazırlanır. Çiçek kısmı hassas olduğu için kaynatılması önerilmez. Kaynar su ocaktan alındıktan sonra papatyanın üzerine dökülür. Ağzı kapalı şekilde 5–10 dakika bekletilmesi yeterlidir. Bu yöntem papatyanın yatıştırıcı etkisini korur. Kaynatma yapılırsa tadı acılaşabilir ve faydası azalabilir.
Adaçayı da demlenmesi gereken bitki çayları arasındadır. Yaprakları uçucu yağ içerdiği için uzun süre kaynatılmamalıdır. Kaynar suyun içine atılıp ocakta tutulmaması önemlidir. Demleme süresi genellikle 7–10 dakika olarak önerilir. Bu şekilde boğazı rahatlatıcı etkisi daha dengeli olur. Kaynatıldığında hem aroması hem de faydası kaybolabilir.
Ihlamur çayı en çok demlenerek tüketilen bitki çaylarından biridir. Çiçek ve yaprak yapısı oldukça narindir. Bu nedenle doğrudan kaynatmak yerine sıcak suda bekletilir. Kaynar su eklendikten sonra ağzı kapalı tutulmalıdır. Yaklaşık 10 dakika demlenmesi ideal kabul edilir. Kaynatma yapılırsa hoş kokusu büyük ölçüde azalır.
Zencefil çayı genellikle kaynatılarak hazırlanır. Kök yapıda ve sert olduğu için kaynama sürecine dayanıklıdır. Dilimlenmiş taze zencefil soğuk suya eklenerek ocağa konur. Orta ateşte 10–15 dakika kaynatılması önerilir. Bu yöntem zencefilin ısıtıcı etkisini daha iyi ortaya çıkarır. Sadece demleme yapılırsa etkisi daha zayıf olabilir.
Tarçın çubuğu çayı kaynatılarak yapılan bitki çaylarına örnektir. Sert kabuk yapısı nedeniyle kısa demleme yeterli olmaz. Tarçın çubukları suyla birlikte tencereye konur. Yaklaşık 10 dakika kaynatılarak aroması suya geçmesi sağlanır. Kaynatma tarçının tat ve kokusunu belirginleştirir. Demleme yöntemi kullanılırsa çay oldukça hafif kalır.
Kuşburnu çayı çoğunlukla kaynatılarak hazırlanır. Meyve yapısı sert ve etlidir. Bu nedenle içindeki faydalı bileşenlerin çıkması için kaynama gerekir. Kuşburnu suyla birlikte kısık ateşte kaynatılmalıdır. Kaynama süresi genellikle 10–15 dakika arasındadır. Sadece demlenirse istenen renk ve tat elde edilemez.