Dondurma, farklı coğrafyalarda kullanılan malzemelere ve uygulanan geleneksel tekniklere göre birbirinden oldukça farklı biçimlerde hazırlanıyor. İtalya’da gelato daha yoğun ve pürüzsüz dokusuyla öne çıkarken Hindistan ve Pakistan’da kulfi, uzun süre kaynatılan süt ve aromatik baharatlarla hazırlanıyor. İran’da safran ve gül suyu, Filipinler’de ise farklı süt çeşitleri ve yerel aromalar tariflere karakter kazandırıyor. TasteAtlas’ın hazırladığı seçkide Türkiye’nin salep sayesinde esnek ve yoğun bir yapı kazanan dondurması da dikkat çeken lezzetler arasında bulunuyor.
İtalya ile özdeşleşen gelato, paylaşılan görselde 4,7 puanla en yüksek değerlendirmeyi alan çeşit olarak öne çıkıyor. Geleneksel dondurmaya kıyasla daha az hava içerecek biçimde karıştırıldığı için yoğun ve pürüzsüz bir yapıya sahip oluyor. Genellikle süt ağırlıklı hazırlanıyor ve bazı tariflerde krema miktarı daha sınırlı tutuluyor. Servis sıcaklığının klasik dondurmadan biraz daha yüksek olması, aromaların damakta daha belirgin hissedilmesini sağlıyor. Fıstık, çikolata, fındık, vanilya ve meyve çeşitleri en sık karşılaşılan gelato seçenekleri arasında bulunuyor.
Görselde 4,5 puan alan clotted cream ice cream, Birleşik Krallık’ın yoğun süt ürünü geleneğini yansıtan bir dondurma çeşididir. Temelinde, sütün yavaşça ısıtılmasıyla elde edilen kalın ve yağlı kaymak benzeri “clotted cream” kullanılır. Bu malzeme dondurmaya belirgin bir süt aroması, dolgun kıvam ve kremsi bir yapı kazandırır. Genellikle vanilya gibi sade aromalarla hazırlanarak kaymağın kendine özgü lezzetinin korunması amaçlanır. Külah içinde sunulabildiği gibi meyveli tatlılar, kekler ve sıcak turtaların yanında da servis edilebilir.
Hindistan ve Pakistan mutfaklarının geleneksel soğuk tatlısı kulfi, görselde 4,3 puanla değerlendirilmiştir. Süt uzun süre kaynatılarak suyunun bir kısmı uçurulur ve böylece yoğun bir karışım elde edilir. Klasik dondurma gibi sürekli çırpılmadığı için daha sıkı, ağır ve az havalı bir dokuya sahiptir. Kakule, safran, Antep fıstığı, badem ve gül suyu gibi aromalar tariflerde sıkça kullanılabilir. Genellikle uzun ve konik kalıplarda dondurulur, ardından çubuk üzerinde ya da dilimlenerek servis edilir.
Türkiye’den dondurma, TasteAtlas görselinde 4,3 puanla yer alıyor. Geleneksel tariflerde süt, şeker ve salebin kullanılması dondurmaya yoğun, esnek ve geç eriyen bir yapı kazandırıyor. Özellikle keçi sütüyle hazırlanan çeşitlerde daha belirgin bir süt aroması ve güçlü bir kıvam ortaya çıkabiliyor. Salebin yanı sıra bazı yöresel tariflerde sakız veya farklı doğal aromalar da kullanılabiliyor. Külah içinde servis edilebildiği gibi kesilerek tabakta sunulan daha sert kıvamlı çeşitleri de bulunuyor.
Adında “peynir” anlamına gelen queso kelimesi bulunsa da bu Peru tatlısı genellikle peynir içermez. İsmini, servis edildiğinde rendelenmiş veya dilimlenmiş peyniri andıran görünümünden aldığı kabul edilir. Süt, şeker, tarçın, Hindistan cevizi ve karanfil gibi aromatik malzemelerle hazırlanabilen geleneksel bir soğuk tatlıdır. Karışım dondurulurken düzenli şekilde karıştırılarak küçük ve ince buz kristalleri oluşturulur. TasteAtlas görselinde queso heladoya 4,2 puan verilmiştir.
Filipinler’de yaygın olarak tüketilen sorbetes, paylaşılan listede 4,1 puanla gösteriliyor. Sokak satıcıları tarafından renkli arabalarda satılması nedeniyle halk arasında farklı yerel adlarla da anılabiliyor. Geleneksel tariflerde manda sütü veya inek sütü kullanılabildiği gibi bazı çeşitlerde Hindistan cevizi sütü de tercih ediliyor. Ube, mango, peynir, çikolata ve avokado gibi birbirinden farklı aromalarla hazırlanabiliyor. Külahın yanı sıra küçük ekmeklerin arasına yerleştirilerek sunulması, bu dondurmanın dikkat çekici servis yöntemlerinden biridir.
Bastani sonnati, İran mutfağının geleneksel ve yoğun aromalı dondurmalarından biridir. Görselde 4,0 puan alan bu çeşitte safran, gül suyu ve Antep fıstığı gibi karakteristik malzemeler kullanılabilir. Bazı tariflerde dondurmanın içine küçük parçalar hâlinde donmuş kaymak eklenerek farklı dokular oluşturulur. Safran karışıma sarı bir renk verirken gül suyu belirgin ve çiçeksi bir aroma kazandırır. Külah veya kâsede sunulabildiği gibi ince gofretlerin arasına yerleştirilerek sandviç biçiminde de servis edilebilir.
Suriye ile ilişkilendirilen booza, görselde 3,7 puanla yer alan geleneksel bir dondurma çeşididir. Salep ve damla sakızı benzeri aromatik malzemeler kullanılması, tatlının esnek ve yoğun bir kıvam kazanmasına yardımcı olur. Hazırlanma aşamasında karışımın dövülmesi ve uzatılması, klasik dondurmalardan farklı bir üretim tekniği ortaya çıkarır. Dış kısmı çoğunlukla iri çekilmiş Antep fıstığıyla kaplanarak hem lezzet hem de dokusal çeşitlilik sağlanır. Dilimlenerek veya küçük parçalar hâlinde kesilerek tabakta servis edilebilir.
Ekvador’un geleneksel tatlılarından helado de paila, görselde 3,7 puanla değerlendirilmiştir. Adını, hazırlanmasında kullanılan geniş ve sığ metal kaptan alır. Meyve püresi veya meyve suyu, şeker ve bazen yumurta akı gibi malzemeler soğuk bir yüzey üzerinde karıştırılır. Kabın altına yerleştirilen buz ve tuz karışımı, içindeki meyveli karışımın hızla donmasına yardımcı olur. Böğürtlen, çilek, mango ve çarkıfelek meyvesi gibi aromalarla hazırlanan çeşitleri bulunabilir.
Fransızcada “glace” kelimesi genel olarak dondurma ve buzlu tatlılar için kullanılan bir ifadedir. Görselde Fransa ile eşleştirilen bu çeşidin yanında herhangi bir TasteAtlas puanı belirtilmemiştir. Süt, krema, şeker ve yumurta sarısıyla hazırlanan zengin tabanlar Fransız usulü dondurmalarda sıkça kullanılabilir. Yumurta sarısı karışıma daha dolgun bir kıvam, açık sarı renk ve kremamsı bir yapı kazandırır. Vanilya, çikolata, kahve, karamel ve meyve aromalarıyla hazırlanarak kâsede ya da külah içinde sunulabilir.
I tim kati, Tayland mutfağında Hindistan cevizi sütüyle hazırlanan geleneksel bir dondurma çeşididir. Süt ürünü kullanılmadan hazırlanabilen tarifleri sayesinde hafif ve belirgin Hindistan cevizi aromalı bir yapı elde edilir. Görselde bu tatlı için herhangi bir TasteAtlas puanı paylaşılmamıştır. Servis sırasında üzerine kavrulmuş yer fıstığı, tatlı mısır, yapışkan pirinç veya farklı tropikal meyveler eklenebilir. Kâsede sunulabildiği gibi küçük bir ekmeğin arasına doldurularak sokak lezzeti biçiminde de tüketilebilir.
Pagoto kaimaki, Yunanistan’ın kaymak aromalı ve yoğun kıvamlı geleneksel dondurma çeşitlerinden biridir. Salep ve sakız kullanılarak hazırlanan tariflerde esnek, hafif çiğnenebilir ve geç eriyen bir doku oluşabilir. Adındaki “kaimaki” ifadesi, dondurmanın sütlü ve kaymaksı karakterini vurgular. Genellikle sade servis edilir ancak üzerine tarçın, fıstık veya vişne şurubu gibi eşlikçiler eklenebilir. TasteAtlas görselinde bu çeşidin puanı “N/A” olarak gösterilmiş, yani sayısal bir değerlendirmeye yer verilmemiştir.
Şunlara da göz atın:
TasteAtlas’a Göre Dünyanın Yassı Ekmekleri Arasında Türkiye’den Yufka Yer Aldı
TasteAtlas’ın Dünya Köfteleri Listesinde Türkiye’den Bir Lezzet De Yer Aldı
TasteAtlas'a Göre Dünyadan Özgün Kahvaltılar