ANASAYFA SÖYLEŞİLER BOZA PİŞİRMEK Mİ DEDİNİZ?

BOZA PİŞİRMEK Mİ DEDİNİZ?

Evde boza yapmış biri olarak söyleyeyim; bir insanın gerçekten boza pişirmesi herhalde işkencelerin en büyüğü olmalı!

“Ensesinde boza pişirmek” diye bir deyim vardır bilir misiniz? Bir iş yapılsın diye birinin üzerine çok gitmek, eziyet vermek anlamına gelir. Evde boza yapmış biri olarak söyleyeyim; bir insanın gerçekten boza pişirmesi herhalde işkencelerin en büyüğü olmalı! 

Boza pişirmek çok meşakkatli bir iş. Bulguru eriyene kadar kaynatmak gerekiyor. Tencerenin içi bir çeşit yanardağ ağzı! Fokur fokur, baloncukları adamın yüzünde patlayan bir kucak dolusu lava. Edepsiz, piştikten sonra çabucak soğumuyor da! Taşımak, bebek gibi kundaklamak ve evin pek yel almayan bir yerlerinde bir gece bekletmek lazım. Ertesi gün bebeğin kundağını bir açıyorsunuz ki, ne göresiniz? Lav hala sıcak! Böyle ısısına tutunan bir şey. Boza pişirmek niyetlisi olanlar uzak dursunlar. Ben bozayı hiç sevmezdim küçükken. İçimi bir hoş eder, hatta midemi bulandırırdı kokusu.

Zaten leblebiyi de sevmezdim. Böylece boza kültürü, hepten benden uzaktı. Ama annemle yolumuz Karaköy’e düşünce, eğer mevsimiyse, o bir bardak boza içmek isterdi. En ünlü ve tarihi yerinden, Vefa Bozacısı’ndan. Hayran hayran seyrederdim içişini. Benim kocaman annem, kocaman insanların içilmesi zor ve tuhaf içeceğinden içiyordu. Ve üstelik severek! Çok yıllar sonra Brian’ı götürdüm Vefa’ya. Turistik yerdir, denesin diye. İçti. Sevmedi tadını ama fikrini çok enteresan buldu. Sonra birkaç kez daha denemek istedi. Ben de tabii. Deneye deneye alıştık tadına.
 
Ve neredeyse, diyeceğim, sever gibi olduk! İnsanın yurt dışında yaşarken canının ne çekeceği hiç belli olmuyor! Canımız boza çekince, ben de boza yapar biri oldum. Boza, ekmek ve bira aynı annenin çocukları gibi. Yakın akraba yiyecekler. Hatta birayla daha da yakındır diyelim. Bozada yüzde bir oranında alkol vardır. Çok az ama var yine de. Bira ve ekmek yapmayı becermiş toplumlar yolda bozaya da rastlamış olmalılar diye düşünüyor insan. Ama boza hakikaten Türkler’in bulduğu bir şeydir. Baklava, lokum ve daha Türk’tür diye iddia ettiğimiz pek çok şeyin Türk değil, Doğu Akdeniz ve Anadolu yiyecekleri olduğunu biliyoruz. Ama boza, pastırma ve yoğurt hakikaten Türk’tür. Bozayı Balkan ve Kafkas ülkelerinde de yaparlar. Osmanlı’dan geçme bir tat. Osmanlı’da şerbet içtikleri kadar bolca içerlermiş bozayı.
~
II. Sultan Selim zamanında Tatar Bozası denen bir boza moda olmuş da, padişah yasaklayıvermiş. İçindeki mini mini alkol oranı, 1600’lerde II. Mehmet’i de rahatsız etmiş ve alkollü bütün içkileri yasaklarken, bozayı da yasak etmiş bu padişah. Evliya Çelebi’nin yazdığına göre sadece İstanbul’da binden fazla insan geçimini bozacı dükkanlarından sağlıyormuş o zamanlar. Yeniçeriler bolca içermiş. Alkolünden etkilenmek için çok boza içmemek lazım. Onu da her babayiğidin midesi kaldırmaz. O yüzden yeniçerilerin içmesine göz yumulmuş. Çünkü boza çok besleyicidir. Hem tok tutar, hem sıcak. 19’ncu yüzyılda Ermeniler’in yaptığı alkollü ekşimsi bozanın modası geçmiş de, Arnavutlar’ın yaptığı tatlımsı ve alkolsüz boza sevilir olmuş. 1876’da Hacı İbrahim ve Hacı Sadık isimli kardeşler, zamanın eğlence merkezi Direklerarası’nın yakınında, Vefa’ya açmışlar bozacı dükkanlarını. Bozayı mısır, arpa, darı ve buğdaydan yaparlar. Onlar ise sadece bulgur kullanır.

Bilgi bir şeyi daha çekici hale getiriyor. O zamana kadar çok da ilgilenmediğim, tadı pek enteresan gelmeyen şeylerin tarihini öğrendim mi, daha bir sever oluyorum. Yüzyıllardır bu kadar insanın düşkün olduğu, hayatlarının bir parçasını oluşturan, canlarının çektiği bir şey mutlaka benim de yemek menüme girmeli gibi geliyor. Bozayı da tarihini öğrendikçe daha bir sever oldum ben. Tabii çocukluğumda kış geceleri sokaklarda “boooozzzzzaaaa” diye bağıran satıcıların da nostaljik bir etkisi var. Arka odada bir boza bebeği bekliyor beni. Bezlerden geçirilip, içine şeker ve maya katılmaya hazır. Hem tarihiyle, hem tadıyla ılık ılık.


Yeniliklerden haberdar olun!

Lezzet’ten sürekli haberdar olmak istiyorsanız e-posta adresinizi girerek kaydolun!