Domates kurusu, taze domatesin suyunun buharlaşmasıyla elde edilir. Kurutma sırasında domatesin ağırlığı büyük ölçüde azalır ve lezzeti yoğunlaşır. Taze domatesin su oranı ne kadar yüksekse, kurutma sonrası elde edilen kuru miktarı o kadar az olur. Bu yüzden 1 kg kurusu için birçok kilo taze domates gerekir.
Domatesler yaklaşık %90 su içerir. Bu yüksek su oranı, kurutma sırasında ağırlığın büyük kısmının kaybolmasına neden olur. 1 kg domates kurusu elde etmek için, önce kullanılan domatesin su oranı bilinmelidir. Su oranı ne kadar yüksekse, o kadar fazla taze domatese ihtiyaç vardır. Örneğin, 1 kg domates kurusu için suyu alınacak miktar oldukça fazladır. Bu nedenle domatesin türü ve olgunluğu da önemli bir faktördür.
Domates kurutmak için farklı yöntemler vardır: güneşte kurutma, fırında kurutma ve dehydrator kullanmak. Güneşte kurutma en doğal yöntemdir, ancak zaman alır. Fırın veya dehydrator ile kurutma daha kontrollü ve hızlıdır. Kurutma yöntemi, kaybedilen su miktarını ve nihai ağırlığı etkiler. Hızlı kurutma, domatesin şeklinin korunmasına yardımcı olur. Kurutma süresi arttıkça, domatesin suyu tamamen buharlaşır ve ağırlığı azalır.
Taze domates kurutulduğunda ağırlığının %85-90’ı kaybolur. Örneğin 10 kg taze domates kurutulduğunda yaklaşık 1-1.5 kg domates kurusu elde edilir. Bu oran domatesin su içeriğine bağlı olarak değişir. Daha sulu domatesler daha fazla su kaybeder ve daha az kurusu kalır. Kurutma öncesi domateslerin boyutu ve su oranı hesaplamada önemlidir. Bu nedenle kurutma öncesi domateslerin tartılması doğru sonuç verir.
Küçük ve orta boy domatesler kurutmaya daha uygundur. Büyük domateslerin su oranı daha yüksek olabilir ve kurutma süresi uzar. Kiraz domatesler veya çeri domatesler daha hızlı kurur. San Marzano gibi kurutmaya uygun çeşitler daha yoğun bir kurusu sağlar. Tür seçimi, 1 kg domates kurusunu elde etmek için gereken taze domates miktarını etkiler. Bu yüzden domates türü, kurutma verimliliğinin temel belirleyicisidir.
Domatesler yıkanmalı ve sapları çıkarılmalıdır. Daha sonra dilimlenerek kurutma için hazırlanır. İnce dilimler daha hızlı kurur ve ağırlık kaybı dengeli olur. Dilimlerin kalınlığı, kurutma süresini ve su kaybını doğrudan etkiler. Bazı üreticiler tuz veya hafif şeker ile tatlandırma yapabilir. Bu hazırlık adımları kurutmanın verimini artırır ve 1 kg kurusu elde etmeyi kolaylaştırır.
Domates dilimleri 50-60°C’de fırınlanabilir veya güneşte 5-7 gün bekletilebilir. Süre domatesin su oranına ve dilim kalınlığına göre değişir. Kurutma sırasında nemin dışarı atılması gerekir. Kapalı fırınlarda ara ara karıştırmak eşit kuruma sağlar. Kurutulan domateslerin dışı sert, içi ise biraz yumuşak olmalıdır. Bu süreç tamamlandığında domates kurusu ağırlığının %10-15’i kadar kalır.
Genel olarak 1 kg domates kurusu elde etmek için 7-10 kg taze domatese ihtiyaç vardır. Su oranı, tür ve kurutma yöntemi bu miktarı değiştirebilir. Kurutma sonrası domatesler yoğun lezzet ve besin içerir. Kurutma, sebzelerin saklanabilirliğini ve aromalarını artırır. Evde veya sanayi üretiminde oranlar benzer şekilde hesaplanır. Böylece taze domatesin kurutulmasıyla 1 kg kurusu elde etmek için gereken miktar belirlenmiş olur.
Şunlara da göz atın:
Evde Domates Kurutması Nasıl Yapılır?