Geleneksel Türk tatlıları arasında kendine has bir yeri olan Şam tatlısı, hem yapımındaki sadelikle hem de damakta bıraktığı yoğun irmik tadıyla bilinir. Şam tatlısına un konulup konulmayacağı aslında bu tatlıyı diğer şerbetli tatlılardan ayıran en temel çizgidir. Gerçek bir Şam tatlısı, tüm dokusunu kaliteli irmiğin; şeker ve yoğurtla (veya sütle) olan uyumundan alır. Peki, Şam tatlısı unlu mu olur, unsuz mu?
Gerçek bir Şam tatlısının ana gövdesini oluşturan tek kuru malzeme irmiktir. Un kullanılmadığı için tatlı, şerbetini çektiğinde hamurlaşmaz ve her tanesi diri kalarak ağıza gelir. İrmik, şeker ve yoğurtla birleştiğinde ortaya çıkan yoğun kıvam, fırında piştiğinde o meşhur karamelize dış katmanı oluşturur. Eğer karışıma un eklerseniz, tatlınız revani formuna yaklaşır ve o kendine has "sokak tatlısı" dokusunu kaybeder. Bu nedenle tam ölçülü bir tarifte irmiğin kalitesi, unun yokluğunu fazlasıyla hissettirecek kadar önemlidir.
Şam tatlısının unsuz yapısını destekleyen ve ona koyu rengini veren en önemli yardımcı malzemeler karbonat ve pekmezdir. Hamurunda un olmadığı için kabarması tamamen karbonata bağlıdır ve bu madde irmik tanelerinin arasındaki bağları güçlendirir. Tepsinin tabanına ve hamurun üzerine sürülen bir miktar pekmez ise pişme esnasında o meşhur koyu kahverengi, iştah açıcı görünümü sağlar. Unsuz tariflerde bu renk değişimi daha hızlı ve homojen bir şekilde gerçekleşerek tatlıya odun ateşinde pişmiş havası katar. Bu aşamada unun eksikliği, tatlının daha kıtır ve lezzetli bir dış kabuğa sahip olmasına imkan tanır.
Şam tatlısı hamurunun içerisinde un bulunmadığı için, irmiğin sıvı malzemeleri tamamen emmesi adına dinlendirme aşaması kritiktir. Hazırlanan hamur tepsiye yayıldıktan sonra pişirilmeden önce mutlaka birkaç saat, ideal olarak ise bir gece buzdolabında bekletilmelidir. Bu süreçte irmikler şişer, şekerle bütünleşir ve un içermeyen hamur, kesilebilir bir sertliğe ulaşır. Bekletilmeden fırına verilen unsuz hamurlar, pişerken yayılabilir veya şerbeti eşit emmeyebilir. Sabırla dinlendirilen hamur, fırından çıktığında o usta işi Şam tatlısı dokusuna kavuşmanın en büyük teminatıdır.
Şam tatlısının son dokunuşu olan şerbet aşamasında, unsuz yapının avantajı bir kez daha ortaya çıkar. Unsuz irmik hamuru, şerbeti çok daha yavaş ve derinden çekerek tatlının iç kısmının nemli, dışının ise formunu koruyan bir yapıda kalmasını sağlar. Tatlı sıcak, şerbet ise ılığa yakın olmalıdır. Böylece irmik taneleri haşlanmadan şerbeti içine hapsedebilir. Üzerine dizilen yer fıstıklarıyla servis edilen bu tatlı, dilimlendiğinde asla dağılmayan o meşhur dik duruşunu içindeki unsuz formülüne borçludur.
Şunlara da göz atın: