Domates çeşitleri yalnızca renk ve biçimleriyle değil, tat yoğunlukları, dokuları ve mutfaktaki kullanım alanlarıyla da birbirinden ayrılıyor. İtalya’nın sos yapımında öne çıkan uzun ve etli türlerinden koyu renkli, çizgili ya da armut biçimli örneklere kadar oldukça geniş bir çeşitlilik bulunuyor. TasteAtlas’ın yer verdiği türler arasında taze tüketime uygun olanların yanı sıra salça, sos, konserve ve fırın yemeklerinde kullanılan domatesler de bulunuyor. Türkiye’den Ayaş domatesinin de listede yer alması, yerel çeşitlerin dünya çapında tanınmasına katkı sağlıyor.
Pomodoro S. Marzano dell’Agro Sarnese-Nocerino: Uzun, ince ve hafif sivri yapısıyla tanınır. Etli dokusu, az çekirdekli iç kısmı ve dengeli asitliği sayesinde özellikle domates soslarında tercih edilir. Kabuklarının kolay ayrılması, pişirme sonrasında daha pürüzsüz bir kıvam elde edilmesini sağlar. Pizza, makarna sosu, çorba ve konserve hazırlığında kullanılabilir. TasteAtlas değerlendirmesinde 4,6 puan almıştır.
Pomodoro di Pachino: Küçük, parlak kırmızı ve salkım hâlindeki görünümüyle dikkat çeker. Tatlılık ile asitlik arasındaki dengeli aroması hem çiğ hem de pişmiş tariflere uyum sağlar. Salata, bruschetta, makarna ve fırın yemeklerinde kullanılabilir. Bu ad altında kiraz, salkım ve farklı şekillerde yetiştirilen birkaç tür bulunabilir. TasteAtlas puanı 4,5’tir.
Datterino: Küçük, uzun ve hurmayı andıran biçimi nedeniyle bu isimle anılır. İnce kabuğu, sulu iç kısmı ve belirgin tatlılığıyla öne çıkar. Salatalarda çiğ olarak tüketilebildiği gibi kısa sürede hazırlanan soslarda da aromasını korur. Fırın yemekleri ve zeytinyağlı başlangıçlar için de uygun bir seçenektir. TasteAtlas değerlendirmesinde 4,4 puan almıştır.
Costoluto Fiorentino: İri ve derin oluklu yüzeyiyle kolayca ayırt edilir. Etli iç yapısı ve belirgin domates aroması sayesinde sos, çorba ve sıcak yemeklerde değerlendirilebilir. Tam olgunlaştığında salatalarda veya zeytinyağıyla sade biçimde de sunulabilir. Düzensiz şekli, geleneksel yerel domates görünümünü yansıtır. TasteAtlas puanı 4,1’dir.
Pomodorino del Piennolo del Vesuvio: Küçük, sivri uçlu ve kalın kabuklu bir yapıya sahiptir. Salkımları geleneksel olarak bir araya getirilip asılarak uzun süre muhafaza edilebilir. Yoğun iç dokusu ve güçlü aroması depolama sırasında lezzetini korumasına yardımcı olur. Pizza, makarna ve domates soslarında kullanılabilir. TasteAtlas değerlendirmesinde 4,1 puan almıştır.
Cuore di Bue: Kalbi andıran iri ve alt kısmı sivri biçimiyle tanınır. Etli, az çekirdekli ve sulu iç yapısı dilimlenerek servis edilmesini kolaylaştırır. Salata, sandviç ve soğuk başlangıçlarda sıkça tercih edilir. Yumuşak aroması peynir, fesleğen ve zeytinyağıyla uyum sağlar. TasteAtlas puanı 3,8’dir.
Tomataki Santorinis: Küçük, hafif basık ve belirgin dilimli bir görünüme sahiptir. Volkanik toprak, rüzgâr ve sınırlı su kaynakları meyvelerin yoğun aromalı olmasını sağlayabilir. Tatlılık, asitlik ve mineral karakterini bir arada taşıyan güçlü bir lezzeti vardır. Salataların yanı sıra geleneksel domates köftelerinin hazırlanmasında kullanılabilir. TasteAtlas değerlendirmesinde 4,5 puan almıştır.
Yellow Pear: Küçük, sarı ve armut biçimindeki meyveleriyle tanınır. Genellikle salkım hâlinde yetişir ve olgunlaştığında parlak sarı bir renk kazanır. Hafif tatlı ve yumuşak aromalı bir yapıya sahip olabilir. Salatalarda bütün hâlde, atıştırmalık tabaklarında veya dekoratif sunumlarda kullanılabilir. Görselde puanı N/A olarak belirtilmiştir.
Cherokee Purple: Koyu pembe, morumsu ve yeşil tonların bir arada görüldüğü iri bir çeşittir. Olgunlaştığında omuz kısmında koyu yeşil bölgeler kalabilir. Etli ve sulu iç yapısı, yoğun ve hafif isli olarak tanımlanan aromasıyla öne çıkar. Sandviç, salata ve sade domates tabaklarında kullanılabilir. Görselde TasteAtlas puanı N/A olarak gösterilmiştir.
Black Krim: Koyu bordo, kahverengi ve yeşil tonlarıyla dikkat çeker. Üst bölümünde olgunlaşma sonrasında bile yeşil veya zeytin rengi alanlar görülebilir. Yoğun, hafif tuzlu ve dengeli asitli aroması taze tüketim için uygundur. Kahvaltı, salata, sandviç ve soğuk başlangıçlarda kalın dilimler hâlinde kullanılabilir. Görselde puanı N/A olarak yer almaktadır.
White Beauty: Olgunlaştığında krem, açık sarı veya fildişi tonlarına ulaşır. Açık rengi, olgunlaşmamış olduğu anlamına gelmez ve çeşidin doğal özelliğidir. Genellikle düşük asit hissi, yumuşak tat ve hafif meyvemsi aromayla tanımlanır. Renkli domates tabaklarında, salatalarda ve soğuk sunumlarda kullanılabilir. TasteAtlas puanı N/A olarak belirtilmiştir.
Orange Accordion: Turuncu rengi ve derin oluklarla ayrılan dilimli şekliyle dikkat çeker. Akordeona benzeyen görünümü nedeniyle bu isimle anılır. İri ve içi boşluklu yapısı, doldurularak pişirilmesine elverişli olabilir. Dolma, fırın yemeği ve dekoratif salata sunumlarında değerlendirilebilir. Görselde puanı N/A olarak gösterilmiştir.
Striped German: Sarı, turuncu ve kırmızı çizgilerin bir arada görüldüğü iri bir çeşittir. Dış yüzeydeki renk geçişleri kesildiğinde iç kısmında da görülebilir. Genellikle etli, sulu ve tatlı aromalı bir yapıya sahiptir. Büyük dilimler hâlinde sandviç, salata ve domates tabaklarında kullanılabilir. TasteAtlas puanı N/A olarak belirtilmiştir.
Green Zebra: Olgunlaştığında kırmızılaşmadan yeşil ve sarı çizgili görünümünü korur. Meyve olgunlaştıkça koyu çizgilerin arasındaki bölgeler daha açık bir renge dönüşür. Canlı asitliği, hafif tatlılığı ve ferah aromasıyla öne çıkar. Salata, salsa ve soğuk soslarda renk ve lezzet farklılığı oluşturabilir. Görselde puanı N/A olarak yer almaktadır.
Veselaya Sosedka: Sarı-turuncu rengi ve iri, hafif dilimli görünümüyle dikkat çeker. Adı Rusçada yaklaşık olarak “neşeli komşu” anlamına gelir. Etli yapısı sayesinde kalın dilimler hâlinde servis edilmeye uygundur. Salata, sandviç ve renkli domates tabaklarında kullanılabilir. TasteAtlas değerlendirmesinde 3,3 puan almıştır.
Brandywine: İri meyveleri, pembe-kırmızı rengi ve hafif basık şekliyle tanınır. Etli iç dokusu kalın dilimler hâlinde kullanılmasını kolaylaştırır. Zengin, hafif tatlı ve belirgin domates aromasıyla öne çıkar. Salata, sandviç ve kahvaltı tabaklarında tercih edilebilir. Görselde puanı N/A olarak belirtilmiştir.
Creole Tomato: Orta veya iri boyutlu, yuvarlak ve sulu bir yapıya sahip olabilir. Özellikle sıcak ve nemli iklim koşullarında yetiştirilen yerel türlerle ilişkilendirilir. Dengeli asitliği sayesinde günlük yemeklere kolayca uyum sağlar. Salata, sandviç, sos ve sıcak yemeklerde değerlendirilebilir. TasteAtlas puanı 3,4’tür.
Roma VF: Uzun, oval ve etli yapısıyla bilinen salçalık bir çeşittir. Az sulu ve yoğun iç dokusu, pişirme sırasında kıvamlı sonuçlar alınmasını sağlar. Domates sosu, salça, konserve, çorba ve fırın yemeklerinde kullanılabilir. Adındaki VF harfleri, bazı bitki hastalıklarına karşı dayanıklılığını ifade eder. Görselde TasteAtlas puanı N/A olarak gösterilmiştir.
Ayaş Domatesi: Ankara’nın Ayaş ilçesiyle özdeşleşen geleneksel bir çeşittir. İri, yuvarlak, hafif basık ve dolgun görünümüyle dikkat çeker. İnce kabuğu, sulu iç kısmı ve belirgin domates kokusu taze tüketimde öne çıkmasını sağlar. Kahvaltı, salata, menemen, sos ve konserve hazırlığında kullanılabilir. TasteAtlas değerlendirmesinde 3,7 puan almıştır.
Şunlara da göz atın:
TasteAtlas'ın En İyi Dondurmalar Listesinde Türkiye De Var
TasteAtlas’a Göre Dünyanın Yassı Ekmekleri Arasında Türkiye’den Yufka Yer Aldı
TasteAtlas’ın Dünya Köfteleri Listesinde Türkiye’den Bir Lezzet De Yer Aldı