Bir kilo kuru domates elde etmek için gereken taze domates miktarı genellikle 8–12 kilo arasında değişir. Bunun temel nedeni taze domatesin yüksek su içeriğine sahip olması ve kurutma sırasında ağırlığının büyük kısmını kaybetmesidir. Etli ve yoğun yapılı domatesler daha iyi verim sağlarken, sulu çeşitlerde ihtiyaç duyulan miktar artar. Ortalama bir hesap yapmak gerekirse, 1 kilo domates kurusu için yaklaşık 9–10 kilo taze domates kullanmak yeterli olur.
Genel olarak 1 kilo domates kurusu elde etmek için yaklaşık 8 ila 12 kilo taze domates gerekir. Bu oran domatesin su oranına göre değişiklik gösterir. Taze domatesin yaklaşık yüzde 85–95’i sudan oluşur. Kurutma işlemi sırasında bu suyun büyük kısmı buharlaşır. Geriye lif, şeker ve aroma yoğunluğu kalır. Bu nedenle kurutulmuş domates hem daha hafif hem de daha konsantre bir lezzete sahip olur.
Kullanılan domatesin cinsi verimi doğrudan etkiler. Özellikle etli ve az sulu domatesler kurutma için daha uygundur. Örneğin Roma tipi ya da salçalık domatesler daha yüksek kuru madde oranına sahiptir. Sulu sofralık domateslerde su oranı fazla olduğu için daha çok miktarda domates gerekir. Bu da 1 kilo kuru domates için gereken taze domates miktarını artırır. Dolayısıyla doğru tür seçimi maliyet ve verim açısından büyük önem taşır.
Güneşte kurutma ile fırında kurutma arasında küçük verim farkları olabilir. Güneşte kurutma daha yavaş gerçekleştiği için su kaybı daha dengeli olur. Fırında kurutma ise daha kontrollü ama hızlıdır. Endüstriyel makinelerde yapılan kurutmalarda nem oranı standart seviyeye düşürülür. Hedef genellikle yüzde 10–15 nem oranıdır. Kurutma süresi ve yöntemi, son ürünün ağırlığını ve kalitesini etkiler.
Eğer ortalama 10 kilo domatesten 1 kilo kuru domates çıkıyorsa bu oran maliyet hesabı için temel alınır. Domatesin kilo fiyatı 20 TL ise ham madde maliyeti yaklaşık 200 TL olur. Buna işçilik, enerji ve fire payı da eklenir. Evde yapılan kurutmalarda maliyet daha düşük olabilir. Ancak ticari üretimde kalite standardı için belirli fire oranları hesaba katılır. Bu yüzden 1 kilo domates kurusu için genellikle 8–12 kilo arası domates planlanır.
Şunlara da göz atın:
Domates Kuruturken Niye Kararır?