Tuz, yani sodyum, vücuttaki sıvı dengesinin korunmasında önemli rol oynayan minerallerden biridir; ancak ihtiyaçtan fazla tüketildiğinde vücut bu yoğunluğu dengelemek için dokular arasında daha fazla su tutma eğilimine girer. Özellikle paketli gıdalar, şarküteri ürünleri, hazır yemekler ve fast-food tarzı besinler görünenden çok daha fazla tuz içerebildiği için, bu tür yiyeceklerin sık tüketildiği dönemlerde kişi kendini daha şiş, gergin ve ağır hissedebilir.

Bunun yanında bu ürünlerin çoğu lif bakımından fakir olduğu için sindirim süreci yavaşlayabilir. Sindirimin yavaşlaması bağırsak hareketlerinin azalmasına neden olurken karın bölgesinde dolgunluk hissini artırabilir ve bu durum çoğu zaman ödemle karıştırılır. Bu nedenle yalnızca tuz miktarına değil, besinin ne kadar işlenmiş olduğuna da dikkat etmek gerekir.

Turşu, zeytin, salamura peynirler ve konserve yiyecekler her ne kadar günlük beslenmede sıkça yer alsa da, uzun süre dayanıklılıklarını koruyabilmeleri için genellikle yüksek miktarda tuzla hazırlanırlar. Tek başına küçük porsiyonlar sorun yaratmayabilir; ancak gün içinde fark edilmeden tekrar tekrar tüketildiklerinde toplam sodyum alımı hızla artabilir.

Özellikle akşam saatlerinde tüketilen tuzlu gıdalar ertesi sabah daha belirgin bir şişkinliğe yol açabilir. Gece boyunca hareketin azalması dolaşımın yavaşlamasına neden olur ve vücut fazla sıvıyı atmakta zorlanabilir. Sabah yüz bölgesinde hafif şişlik ya da parmaklarda gerginlik hissedilmesi çoğu zaman yağ artışından değil, geçici sıvı tutulmasından kaynaklanır.

Beyaz ekmek, poğaça, börek, pasta ve beyaz pirinç gibi rafine karbonhidratlar vücutta su tutulmasını artırabilen besinler arasında yer alır. Bunun nedeni, karbonhidratların depolanma biçimiyle ilgilidir; vücut fazla karbonhidratı glikojen olarak saklar ve her glikojen deposu beraberinde belirli miktarda suyu da tutar. Dolayısıyla karbonhidrat tüketimi yükseldikçe vücuttaki su miktarı da artabilir.

Bu etki özellikle uzun süre daha düşük karbonhidratla beslenip ardından ani şekilde hamur işi ve tatlı tüketiminin arttığı dönemlerde daha belirgin hissedilir. Tartıda kısa sürede görülen artışların önemli bir bölümü yağlanmadan değil, bu geçici sıvı birikiminden kaynaklanabilir. Ayrıca rafine karbonhidratların lif oranı düşük olduğu için kan şekerinde hızlı dalgalanmalara yol açabilir ve bu durum daha sık acıkmaya neden olarak toplam tüketimi artırabilir.

Şeker oranı yüksek besinler yalnızca enerji alımını yükseltmekle kalmaz, aynı zamanda vücudun sıvı dengesini de etkileyebilir. Gazlı içecekler, hazır meyve aromalı içecekler, paketli tatlılar ve şekerlemeler genellikle yüksek şeker içerir ve çoğu zaman fark edilmeyen miktarlarda sodyum da barındırabilir.

Fazla şeker tüketimi bazı kişilerde bağırsaklarda fermantasyonu artırarak gaz ve karın şişkinliğine yol açabilir. Teknik olarak bu durum her zaman ödem anlamına gelmese de, yarattığı dolgunluk hissi nedeniyle çoğu kişi tarafından ödem olarak değerlendirilir. Bunun yanı sıra şeker ağırlıklı beslenme düzeni, vücutta düşük düzeyli inflamasyonu destekleyerek dokuların daha fazla sıvı tutmasına zemin hazırlayabilir.

Ketçap, mayonez, barbekü sosu, soya sosu, salata sosları ve çeşitli hazır çeşniler çoğu zaman masum birer “tamamlayıcı” gibi görülse de, içerdikleri yüksek sodyum nedeniyle günlük tuz alımını fark edilmeden artırabilir. Özellikle yemeklerin üzerine ekstra sos ekleme alışkanlığı olan kişilerde, ana yemek tuzlu olmasa bile toplam sodyum miktarı önerilen seviyenin üzerine çıkabilir.

Bu tür ürünlerin bir diğer özelliği de iştahı artırmalarıdır; lezzeti yoğunlaştırdıkları için porsiyon kontrolünü zorlaştırabilir ve daha fazla yeme isteği doğurabilirler. Artan tuz alımıyla birlikte vücudun sıvı tutma eğilimi yükselir ve bu da gün sonunda şişkinlik hissine neden olabilir.

Yazar: Uzman Diyetisyen Perihan Kılıç

Şunlara da göz atın:

Yaşam Kalitesini Artıran 10 Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı

Kahvaltı İçin En Doğru Saat Buymuş

Hamilelik Döneminde Sağlıklı Beslenme Önerileri ve Tarifler

Ergenlik Dönemi İçin Sağlıklı Beslenme Rehberi

Paketi Açınca Gelen Kokunun Sebebi Buymuş