Yerelden evrensele uzanan lezzet yolculuğunda Türkiye, coğrafi işaretli ürünleriyle Avrupa sahnesindeki yerini güçlendirmeye devam ediyor. Bursa kestane şekeri ve İpsala pirincinin Avrupa Birliği tarafından resmen tescillenmesiyle, Türkiye’nin AB koruması altındaki ürün sayısı 42’ye yükseldi. Bu gelişme yalnızca mutfak kültürümüzün uluslararası düzeyde tanınmasını değil, aynı zamanda üreticiden tüketiciye uzanan güçlü bir değer zincirinin oluşmasını da destekliyor.

Coğrafi İşaret Denilince Akla İlk Gelen Lezzet

Antep baklavası

Tüketici, üretici ve yeme-içme sektörü profesyonellerinden oluşan 600 katılımcıyla yapılan araştırmaya göre; coğrafi işaret denildiğinde ilk akla gelen kategorinin tatlı–hamur işleri (%58) olduğu görülüyor.

En çok hatırlanan ürünler ise şöyle:

1. %26 Antep baklavası
2. %14 Malatya kayısısı
3. %9 Baklava (genel)
4. %8 Adana kebap
5. %7 Antep fıstığı

Yerel ürün algısında ise fındık, peynir, çay ve zeytin öne çıkıyor.

Peki, Coğrafi İşaret Ne Demek?

Coğrafi işaret, belirli bir bölgeden kaynaklanan, ünü veya niteliği o yöreyle doğrudan bağlantılı olan ürünleri koruyan bir işaret sistemidir. Ürünle bölge arasındaki bağ; iklim, toprak, geleneksel bilgi, ustalık veya kültürel mirastan kaynaklanabilir.

Menşe Adı (PDO / Protected Designation of Origin)

Ürünün tüm üretim, işleme ve hazırlama aşamaları aynı coğrafi bölgede gerçekleşir.

1. Ürünün kimliği tamamen yöreye bağlıdır. Örnek: Ezine peyniri, Malatya kayısısı.

Mahreç İşareti (PGI / Protected Geographical Indication)

Ürünün ayırt edici niteliği, ünü veya temel karakteri o yöreden kaynaklanır; ancak üretim aşamalarının tamamı bölgede olmak zorunda değildir. Ürünün özü yöreye bağlıdır, bazı adımlar başka bir yerde yapılabilir.

Örnek: Antep baklavası, Kırkağaç kavunu.

AB Tescili Ne Sağlıyor?

AB tescili, o ürünü:

1. Uluslararası arenada görünür kılar,
2. Taklitlere karşı korur,
3. Üreticiye ekonomik değer sağlar,
4. Yöresel mirasın sürdürülebilirliğini güçlendirir.

Bursa kestane şekeri ile İpsala pirinci, bu güçlü koruma zincirinin en yeni üyeleri.

AB’den onaylı 42 Türk lezzeti

Türkiye’nin AB tescilli ürünlerinden bazıları: Gaziantep baklavası, Aydın inciri, Malatya kayısısı, Milas zeytinyağı, Bayramiç beyazı, Taşköprü sarımsağı, Giresun tombul fındığı, Antakya künefesi, Suruç narı, Gemlik zeytini, Maraş tarhanası, Ezine peyniri, Safranbolu safranı, Osmaniye yer fıstığı, Bingöl balı, Bursa siyah inciri, Manisa mesir macunu, Silifke yoğurdu, Afyon pastırması, Gaziantep fıstık ezmesi, Mut zeytinyağı, Kırkağaç kavunu ve daha pek çoğu…