Türk mutfağının zengin hamur işi kültüründe müstesna bir yere sahip olan piruhi, hafifliği ve aromatik zenginliğiyle damaklarda unutulmaz bir tat bırakır. İncecik açılan esnek hamurun içerisine yerleştirilen peynirli ve baharatlı harç, kaynar suda kısa sürede haşlanarak tereyağlı ceviz sosuyla buluşur. Ancak pek çok mutfakta piruhi yaparken karşılaşılan en büyük sorun, hamurun haşlama esnasında açılması veya aşırı yumuşayarak formunu kaybetmesidir. Lezzetli bir piruhi sunumu elde etmek için hamura eklenecek zeytinyağı oranından dinlendirme süresine kadar belirli kurallara hassasiyetle uyulması gerekir.
Piruhi yapımındaki ilk ve en temel püf noktası, kullanılacak un, yumurta, su, tuz ve zeytinyağı ile elde edilen hamurun ideal kıvamda yoğrulmasıdır. Ele yapışmayan ancak mantı hamuru mantığında hafif sertçe bir dokuya sahip olan bu hamur, açılma esnasında yırtılmayacak esnekliği yakalamalıdır. Unun ortasını havuz şeklinde açıp sıvı malzemeleri kademeli olarak eklemek, pürüzsüz ve homojen bir yapı elde etmenin ilk adımıdır. Yoğurma işlemi tamamlandıktan sonra hamurun üzerinin nemli bir bez veya streç film ile kapatılarak en az 15-20 dakika dinlendirilmesi gerekir. Dinlenen hamur gluteni saldığı için merdane veya oklava yardımıyla çok daha kolay ve eşit bir incelikte açılabilir. Yeterince dinlendirilmeyen hamurlar açılırken büzüşme yapacağı için piruhinin istenen ince yapıya ulaşmasını engeller. Doğru kıvamda dinlenmiş bir hamur tabanı, haşlama esnasında suyun içinde dağılmadan biçimini koruyan bir piruhinin garantisidir.
Piruhi yapımındaki ikinci önemli detay, açılan yufkaların inceliği ile içerisine konulacak peynirli harcın nem dengesinin doğru ayarlanmasıdır. Tezgahta merdane yardımıyla incecik açılan hamur, keskin bir bıçakla eşit boyutlarda küçük kare parçalara bölünür. Harç için tercih edilen beyaz peynir veya lor peynirinin aşırı sulu olmamasına özen gösterilmeli, ince doğranmış soğan hafifçe ovulduktan sonra kıyılmış maydanoz ve karabiberle birleştirilmelidir. Eğer iç harç fazla sulu olursa hamurun kenarlarının yapışmasını zorlaştırır ve haşlanırken içerideki peynirin suya sızmasına neden olur. Kare kesilen hamurların ortasına ideal miktarda harç koymak, katlama esnasında hamurun zorlanmadan kapanmasını sağlar. Çok fazla doldurulan parçalar haşlama esnasında genleşerek patlayabileceği için harç miktarında ölçülü olunmalıdır.
Kare hamurların ortasına koyulan harçtan sonra piruhinin geleneksel üçgen formunu alması ve kenarlarının tam sızdırmazlıkla kapatılması üçüncü kritik adımdır. Karşılıklı iki ucun birleştirilmesiyle üçgen şeklinde katlanan hamurun kenar hatları parmak uçlarıyla kuvvetlice bastırılarak birbirine kenetlenmelidir. Hamur yüzeyi kurumuşsa kapatma aşamasında parmak uçlarını hafifçe suya değdirmek yapışma gücünü artırarak suyun içeri girmesini engeller. İsteğe bağlı olarak kenar kısımlarına çatal uçlarıyla bastırarak hem estetik bir desen verilebilir hem de sızdırmazlık iki katına çıkarılabilir. Şekillendirilen piruhiler, üst üste yapışmamaları adına hafifçe unlanmış geniş bir tepsi veya örtü üzerine aralıklı olarak dizilmelidir. Doğru kapatılan mantılar, tencereye girdiklerinde şekillerini tamamen koruyarak görsel açıdan kusursuz bir tabak sunumu vaat eder.
Piruhi yapımının dördüncü ve son püf noktası, haşlama suyunun ısısı ile hamurların üzerine gezdirilecek aromatik sosun hazırlanış detayında saklıdır. Geniş bir tencerede bol su iyice kaynatılmalı, suya mutlaka tuz ve hamurların birbirine yapışmasını önleyecek az miktarda sıvı yağ eklenmelidir. Hazırlanan piruhiler kaynar suya azar azar bırakılmalı ve hamurlar tencerenin yüzeyine çıkmaya başladığında haşlama işlemi yaklaşık 8-10 dakikada tamamlanmalıdır. Ayrı bir tavada eritmeye alınan tereyağı karışımına iri dövülmüş cevizler eklenerek yakılmadan, hafif altın sarısı bir renk alana kadar kısık ateşte kavrulmalıdır. Süzülerek servis tabağına alınan sıcak piruhilerin üzerine bu mis kokulu cevizli tereyağı gezdirilerek hemen ikram edilmelidir. İsteğe bağlı olarak sarımsaklı yoğurt veya ince kıyılmış taze maydanoz serperek sunumu zenginleştirebilir, hakiki piruhi lezzetini tam kıvamında deneyimleyebilirsiniz.
Şunlara da göz atın: