1 kilo unla hazırlanan hamurun miktarı, yoğurma işlemi ve kıvam tercihlerine bağlı olarak değişebilir. Su oranı arttıkça hamurun hem ağırlığı hem hacmi yükselir. Ayrıca unun kalitesi ve protein oranı da suyu ne kadar tutacağını belirler. Bu nedenle 1 kilo undan çıkan hamur miktarı her tarifte farklılık gösterebilir.
1 kilo unun hamur miktarını en çok etkileyen faktör sudur. Genellikle 1 kilo un, yaklaşık 600–650 ml su ile yoğrulur. Daha fazla su kullanılan tariflerde hamur miktarı artar. Örneğin ekmek ve pizza hamurunda daha yüksek su oranı tercih edilir. Bu nedenle 1 kilo undan ortalama 1,5 kg’a yakın hamur çıkar.
Hamura yumurta, süt, yağ gibi malzemeler eklendiğinde ağırlık daha da artar. Poğaça ve açma gibi hamurlarda un miktarı aynı olsa da hamur daha fazla olur. Çünkü eklenen her malzeme hamurun hacmini ve ağırlığını büyütür. Böyle tariflerde 1 kilo un yaklaşık 1,7 kg hamura dönüşebilir. Hamurun yapısı ise daha yumuşak ve yağlı olur.
Hamurun kıvamını belirleyen önemli faktörlerden biri yoğurma süresidir. İyi yoğrulan hamur daha çok suyu içine çeker. Bu da hamurun ağırlığını ve esnekliğini artırır. Profesyonel yoğurma makineleriyle daha verimli sonuç alınır. Bu sayede 1 kilo undan en iyi hamur verimi elde edilir.
Mayalı hamurlarda gerçek artış ağırlıktan çok hacimdedir. Hamur mayalanınca büyür ama gram olarak fazla değişmez. Yani hacmi 2–3 kat artabilirken ağırlık yine yaklaşık 1,5 kg civarındadır. Mayalanma, iç dokuyu daha gözenekli hâle getirir. Bu da özellikle ekmek, simit ve poğaçada istenen bir özelliktir.
Her un aynı suyu çekmez. Protein oranı yüksek un daha çok su kaldırır ve hamur miktarını artırır. Pastalık un ise daha az suyla yoğrulur. Bu nedenle elde edilen hamur miktarı un türüne göre değişiklik gösterir. Ama standart kullanımda yine ortalama 1,5 kg hamur oluşur.
Tuz az da olsa hamurun kütlesine katkı sağlar. Şeker ise özellikle tatlı hamurlarda daha fazla kullanılır ve ağırlığı artırır. Yoğun şekerli hamurlar daha ağır olur fakat çok kabarmaz. Simit, açma ve kurabiye hamurlarında bu fark hissedilir. Bu yüzden tarif türüne göre hamur miktarı az da olsa değişir.
Tüm faktörler toplandığında net bir ortalama ortaya çıkar. Standart ekmek veya poğaça hamuru için konuşursak 1 kilo un yaklaşık 1,5 kg hamur eder. Malzeme zenginleştikçe bu sayı 1,7–1,8 kg’a kadar çıkabilir. Su oranı az olan tariflerde ise miktar biraz düşer. Kısacası 1 kilo un, farklı tariflerde farklı sonuçlar verir ama ortalama 1,5 kg hamur oldukça doğru bir ölçüdür.
Şunlara da göz atın:
1 Torba Undan Kaç Ekmek Çıkar?