Soğan doğrarken birkaç dakika içinde gözlerin sulanması ve yanmaya başlaması oldukça yaygın bir durumdur. Bunun nedeni, soğanın hücreleri parçalandığında ortaya çıkan uçucu maddelerin göz yüzeyine ulaşmasıdır. Bu nedenle mutfakta yıllardır soğan keserken çeşitli pratik yöntemler kullanılır ve tahtaya tuz serpmek de bunlardan biridir. Peki bu yöntemin arkasında gerçekten bilimsel bir neden var mı ve tuz gözlerin yanmasını nasıl etkileyebilir?
Tahtaya tuz dökülmesinin en yaygın açıklamalarından biri, tuzun nem çekme özelliğidir. Tuzun çevresindeki suyu bağlayabilmesi nedeniyle soğandan çıkan bazı maddelerin yayılmasını azaltabileceği düşünülür. Ancak bu etkinin soğan doğrarken göz yanmasını doğrudan önlediğini gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle tuzu tahtaya serpmek kesin sonuç veren bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir. Yine de geleneksel mutfak uygulamalarında, soğan keserken denenebilecek basit yöntemlerden biri olarak karşımıza çıkar.
Soğan doğrandığında hücreleri parçalanır ve gözleri tahriş eden uçucu kükürtlü bileşiklerin açığa çıkması kolaylaşır. Bu maddelerin miktarı, kullanılan bıçağın keskinliği ve soğanın ne kadar ezildiğiyle de ilişkilidir. Kör bir bıçak soğanı daha fazla ezerken keskin bir bıçak hücreleri daha temiz şekilde kesebilir. Bu nedenle göz yanmasını azaltmada bıçak seçimi, tahtaya tuz dökmekten daha anlamlı bir etkiye sahip olabilir. Tuz kullanmak yerine keskin bir bıçakla hızlı ve kontrollü şekilde doğramak daha uygulanabilir bir yöntemdir.
Soğan doğrarken tahtaya tuz serpilmesinin göz yaşarmasını kesin olarak önlediğini söylemek doğru olmaz. Tuzun soğanın tahriş edici bileşiklerini etkisiz hale getirdiğini kanıtlayan yeterli bilimsel veri bulunmamaktadır. Bu nedenle yöntemin işe yaradığını düşünen kişilerde bunun farklı mutfak koşullarıyla veya kişisel hassasiyetlerle ilişkili olması mümkündür. Özellikle çok keskin soğanlarda yalnızca tuz kullanarak göz yanmasını tamamen ortadan kaldırmak beklenmemelidir. Yöntem denenmek isteniyorsa, daha etkili olduğu bilinen soğutma ve havalandırma gibi uygulamalarla birlikte kullanılabilir.
Soğanı doğramadan önce kısa süre buzdolabında soğutmak, uçucu bileşiklerin yayılma hızını azaltmaya yardımcı olabilir. Keskin bir bıçak kullanmak da soğanın daha az ezilmesini ve tahriş edici maddelerin daha az açığa çıkmasını sağlayabilir. Soğanı güçlü bir havalandırma altında veya açık bir pencerenin yakınında doğramak, ortaya çıkan maddelerin gözlere ulaşmasını azaltabilir. Kök kısmını en sona bırakmak da bazı kişiler için göz yanmasını azaltan pratik bir yöntemdir. Bu nedenle tahtaya tuz serpmek geleneksel bir öneri olsa da göz yanmasını azaltmak için asıl farkı kesim tekniği, soğutma ve hava akışı yaratabilir.
Şunlara da göz atın:
Keki Fırına Vermeden Önce Kalıba Neden Şeker Serpilir?