Soğan kesildiğinde açığa çıkan uçucu bileşikler havaya karışarak gözlerde yanma hissi oluşturur. Bıçağın ıslak olması, bu bileşiklerin bir kısmının suyla temas edip dağılmasını yavaşlatabilir. Böylece gözle buluşan yoğunluk azaldığı için sulanma daha hafif yaşanabilir. Yine de en iyi sonuç için hızlı doğrama ve iyi bir havalandırma şarttır.
Soğan doğrandığında hücreleri parçalanır ve içindeki enzimler açığa çıkar. Bu enzimler kükürt içeren bileşiklerle birleşerek uçucu bir gaz oluşturur. Ortaya çıkan bu gaz gözle temas ettiğinde hafif bir asit etkisi yaratır. Gözler de kendini korumak için hemen yaş üretmeye başlar. İşte bizi ağlatan asıl sebep bu kimyasal reaksiyondur. Bıçağı ıslatma hilesi tam da bu noktada devreye girer.
Bıçağı suya tutmak, yüzeyini ince bir su tabakasıyla kaplar. Doğrama sırasında açığa çıkan gazın bir kısmı bu nemli yüzeye tutunur. Böylece gazın havaya yayılma oranı bir miktar azalabilir. Daha az gaz havaya karıştığı için gözle temas ihtimali düşer. Bu yöntem tamamen engellemez ama etkiyi hafifletebilir. Özellikle küçük ve keskin bıçaklarda daha belirgin sonuç alınabilir.
Keskin bir bıçak soğanın hücrelerini daha temiz keser. Ezmeden kesildiği için daha az enzim açığa çıkar. Bu da daha az gaz oluşması anlamına gelir. Kör bıçak ise soğanı ezer ve reaksiyonu artırır. Islaklıkla birlikte keskinlik de önemli bir faktördür. Yani sadece ıslatmak değil, doğru bıçağı kullanmak da gerekir.
Bıçağı ıslatmak bilimsel olarak gazın bir kısmını tutabilir. Ancak bu yöntem tek başına mucizevi bir çözüm değildir. Ortamın havalandırılması da büyük rol oynar. Açık pencere ya da aspiratör gazın hızla dağılmasını sağlar. Ayrıca soğanı buzdolabında biraz bekletmek de etkiyi azaltabilir. Birkaç yöntemi birlikte uygulamak en iyi sonucu verir.
Gözleri hassas olan kişiler bu farkı daha net hissedebilir. Kontakt lens kullananlar genelde daha az etkilenir çünkü lens gazla doğrudan teması azaltır. Profesyonel aşçılar genellikle keskin bıçak ve hızlı teknik kullanır. Evde yavaş doğrama yapanlar daha fazla maruz kalabilir. Bu yüzden küçük hileler günlük mutfakta daha anlamlıdır. Islak bıçak yöntemi de pratik ve zahmetsiz bir destek sağlar.
Şunlara da göz atın:
Çürümeyen Soğanların Sırrı Buymuş