Mutfakta taze meyve tüketirken çekirdek etrafında görülen beklenmedik dokular, genellikle meyvenin yetiştirilme ve olgunlaşma koşullarıyla doğrudan bağlantılıdır. Özellikle sert çekirdekli meyve grubunda yer alan şeftalilerde, ağaçtaki sulama ve hava sıcaklığı değişimleri çekirdek yapısını doğrudan etkilemektedir. Büyüme döneminde ani su alımı veya hızlı genişleme yaşanan meyvelerde sert çekirdek kabuğu yarılarak içteki beyaz hücre dokusunun belirginleşmesine yol açar. "Kallus" olarak adlandırılan bu süngersi ve pamuksu beyaz doku, çekirdeğin kendini onarma veya hücre bölünmesi esnasında ürettiği doğal bir yapıdır.
Şeftali meyvesi ağaçta olgunlaşırken etli kısmın çekirdek kabuğundan çok daha hızlı büyümesi durumunda fizyolojik bir olay olan "çekirdek yarığı" meydana gelir. Çekirdek kabuğu çatladığında, bitki bu hasarlı bölgeyi onarmak amacıyla "kallus" adı verilen beyaz hücre dokuları üretmeye başlar. Süngersi, pamuksu ya da ince şeker kristallerini andıran bu beyaz birikintiler, çekirdek çevresinde ve meyvenin etli dokusunun birleşim noktalarında birikir. Tamamen şeftalinin kendi hücresel üretimi olan bu yapı, zararsız bir dokudur ve meyvenin lezzetini veya tazeliğini olumsuz etkilemez.
Şeftalinin içindeki beya doku meyvenin geri kalanı gibi tamamen zararsız ve güvenle yenilebilirdir. Kallus dokusu ağızda hafif sert veya çıtır bir his bırakabilse de herhangi bir acılık, zehirli bileşen veya yabancı madde içermez. Ağız dokusuna hitap etmediği veya estetik olarak tercih edilmediği durumlarda, bir bıçak ucuyla çekirdek yatağındaki bu beyaz kısım nazikçe kesilerek çıkartılabilir. Beyaz dokusu ayıklanan şeftaliler dilimlenerek doğrudan tüketilebilir veya tatlı, reçel ve komposto tariflerinde gönül rahatlığıyla değerlendirilebilir.
Şeftalideki zararsız beyaz kallus dokusu ile meyvenin bozulduğunu gösteren gerçek çürüme belirtilerini birbirine karıştırmamak oldukça önemlidir. Meyvenin üzerinde veya çekirdek boşluğunda yeşilimsi, tüylü gri veya siyah renkli küf odakları oluşmuşsa şeftali kesinlikle tüketilmemelidir. Ayrıca parmakla bastırıldığında tamamen çöken sulu ve püremsi doku, kabukta geniş kahverengi kararmalar ve meyveden gelen ekşi ya da fermente kokular şeftalinin bozulduğunun net kanıtıdır. Bu tür bozulma belirtileri gösteren şeftaliler gıda güvenliği açısından mutfakta kullanılmamalı ve çöpe atılmalıdır.
Şeftalilerin çekirdek yarığı olsa bile tazeliğini uzun süre koruyabilmesi için doğru saklama koşullarının uygulanması gerekir. Henüz tam sert olan ve olgunlaşmamış şeftaliler oda sıcaklığında, direkt güneş ışığı almayan tezgah üzerinde olgunlaşmaya bırakılmalıdır. Yeterli yumuşaklığa ulaşan ve tüketim kıvamına gelen meyveler ise bozulma sürecini yavaşlatmak adına buzdolabının sebzelik bölümünde muhafaza edilmelidir. Çekirdeği yarılan meyvelerin iç kısmı dış havaya daha açık olduğu için, bu tür şeftalilerin kesildikten sonra hava almayan kaplarda saklanması veya kısa sürede tüketilmesi lezzet kalitesini korumak için en pratik çözümdür.
Şunlara da göz atın:
Şeftali Kabuğunu Soymanın En Zahmetsiz Yolu
Evde Doğal Yollarla Şeftali Olgunlaştırma Tüyosu
Şeftali Yıkarken Yapılan Hata: Meğer Yıllardır Yanlış Yapıyormuşuz