Sakatat mutfağı, Anadolu sofralarının en köklü ve en karakterli alanlarından biridir. Dana dili, ciğer, işkembe, yürek ve kelle paça gibi parçalar; doğru işlendiğinde yalnızca besleyici değil, aynı zamanda yoğun aromalı ve derin lezzetli yemeklere dönüşür. Sebzeli dana dilinden sakatat kavurmaya, ekşili ciğerden işkembe yahnisine kadar uzanan geleneksel tarifler yer alıyor. Her biri, hem bayram sofralarına hem de günlük mutfağa güçlü ve karakterli bir lezzet kazandırmak için özenle hazırlanmış tarifler.
Malzemeler
1 adet dana dili
1 adet orta boy domates
1 adet patates
1 adet havuç
5–6 dal maydanoz
30 g tereyağı (2 yemek kaşığı)
4 g tuz (2 çay kaşığı)
2 g karabiber (1 çay kaşığı)
4 g kekik (1 tatlı kaşığı)
4 g kırmızı pul biber (1 tatlı kaşığı)
4 g kimyon (1 tatlı kaşığı)
Süslemek İçin
Haşlanmış bezelye
Hazırlanışı
Dili yıkayıp bir tencereye alın. Üzerini geçecek kadar sıcak su ekleyin ve kaynamaya bırakın. Kaynamaya başladıktan sonra üzerinde oluşan köpükleri alın. Tencerenin kapağını kapatıp kısık ateşte dil yumuşayana kadar yaklaşık 1.5 saat pişirin. Düdüklü tencerede pişirirseniz bu süre daha kısa olacaktır. Haşlanan dili tencereden alın ve ılınmaya bırakın. Ardından yüzeyindeki deriyi tamamen soyun ve bıçak yardımıyla dilimleyin. Domatesleri, havuç ve patatesleri doğrayın; dilerseniz ön haşlama da yapabilirsiniz. Maydanozları ince kıyın. Güvecin içerisine sebze ve dana dil dilimlerini yerleştirin. En üste kıyılmış maydanoz, tuz ve baharatları serpin. Folyo ile üzerini kapatın ve kenarlarını katlayarak paket haline getirin. Önceden ısıtılmış 200°C fırında 30 dakika pişirin. Fırından alın ve bekletmeden sıcak servis yapın.
Malzemeler
2 adet koyun yürek
2 adet koyun böbrek
2 adet soğan
50 g böbrek yağı
5 g tuz (1 tatlı kaşığı)
2 g karabiber (1 çay kaşığı)
2 g kekik (1 çay kaşığı)
2 g kimyon (1 çay kaşığı)
2 g kırmızı pul biber (1 çay kaşığı)
Hazırlanışı
Böbrek yağını küçük parçalar hâlinde doğrayın ve tencereye alarak kısık ateşte eritin. Yürek ve böbrekleri temizleyip küp şeklinde doğrayın. Önce yürekleri ekleyip birkaç dakika kavurun. Ardından böbrekleri ilave ederek birlikte pişirmeye devam edin. İnce doğranmış soğanı ekleyin ve yumuşayana kadar kavurun. Pişmeye yakın tuz ve karabiberi ekleyin. Servis tabağına alın. Üzerine kekik, kimyon ve kırmızı pul biber serperek sıcak servis yapın.
Malzemeler
1 adet koyun karaciğeri
1 adet koyun akciğeri
1 adet koyun yüreği
200 g haşlanmış nohut
30 g sade yağ
2 adet soğan
15 g domates ve biber salçası karışımı
1 litre su (5 su bardağı)
5 g tuz (1 tatlı kaşığı)
200 ml sumaklı su (1 su bardağı)
İçli Köfte Dış Harcı İçin
100 g ince bulgur (1 çay bardağı)
50 g irmik
1 adet küçük soğan
5 g tuz (1 çay kaşığı)
1 g karabiber (yarım çay kaşığı)
1 g kimyon (yarım çay kaşığı)
10 g un (1 yemek kaşığı)
50 ml su
Hazırlanışı
Harç için; ince bulguru bir kaba alın ve üzerine su ekleyerek yumuşaması için bekletin. İrmik, rendelenmiş soğan, tuz ve baharatları ekleyin. Unu ilave ederek yoğurun. Gerekirse az miktarda su ekleyerek macun kıvamında, ele yapışmayan bir hamur elde edin. Hazırladığınız harçtan fındık büyüklüğünde parçalar koparıp mini köfteler yapın. Karaciğer, akciğer ve yüreği ceviz büyüklüğünde doğrayın. Yıkayıp süzün. Tencerede kendi suyunu salıp çekinceye kadar kavurun. Sade yağı ve ince doğranmış soğanı ekleyip kavurmaya devam edin. Salçayı ilave edin. Haşlanmış nohudu ve suyu ekleyin. Kaynadıktan sonra tuzu ilave edin. Bir taşım kaynayınca köfteleri içine atın. Köfteler piştikten sonra sumaklı suyu ekleyin ve birkaç dakika daha pişirerek ocaktan alın.
Malzemeler
500 gram dana ciğer
Yarım demet maydanoz
1 tatlı kaşığı tuz
Çeyrek tatlı kaşığı karabiber
1 yemek kaşığı tereyağı
Yarım tatlı kaşığı zeytinyağı
Hazırlanışı
Ciğeri küp şeklinde doğrayın. Ciğer kavurmada en kritik nokta, yüksek ısı ve kısa pişirme süresidir. Tavayı yeterince ısıtmadan ciğeri eklemek, etin suyunu salmasına ve sertleşmesine neden olur. Ciğeri tavaya ekledikten sonra fazla karıştırmadan, mühürlenir gibi pişirin. Suyunu çektikten sonra tereyağı ve zeytinyağını ilave edin. Kısa süre daha pişirdikten sonra tuz ve karabiberi ekleyin. İnce doğranmış maydanozu ilave edip karıştırın. Kimyon ve bol sumaklı soğan salatasıyla birlikte sıcak servis edin.
Malzemeler
1 adet koyun kellesi (haşlanmış)
6 adet ayak (paça, haşlanmış)
1 ölçü etli dolma içi veya pirinçli iç harç
Yeterince asma yaprağı
400 ml kelle paça suyu (2 su bardağı)
15 g sade yağ (isteğe bağlı)
İç Harç İçin
300 g orta yağlı kıyma
150 g pirinç (1 su bardağı)
2 adet kuru soğan
2 yemek kaşığı zeytinyağı
10 g domates salçası (1 yemek kaşığı)
5 g tuz (1 tatlı kaşığı)
2 g karabiber (1 çay kaşığı)
2 g kırmızı pul biber (1 çay kaşığı)
1 çay kaşığı kimyon
Yarım demet maydanoz
Hazırlanışı
Kelle ve paçaları önceden haşlayın. Dolma içini hazırlayın. Asma yapraklarını iç harçla sarın. Tencerenin tabanına kelle ve paçaları yerleştirin. Üzerine sardığınız yaprak sarmalarını dizin. Kelle paça suyunu ekleyin. Dilerseniz sade yağ ilave edin. Kısık ateşte, yapraklar tamamen yumuşayana kadar pişirin.
Malzemeler
500 g temizlenmiş dana işkembesi
30 g tereyağı (2 yemek kaşığı)
15 ml sıvı yağ (1 yemek kaşığı)
1 adet soğan
15 g domates salçası (1 yemek kaşığı)
5 g tuz (1 tatlı kaşığı)
1 g karabiber (½ çay kaşığı)
3 diş sarımsak
Hazırlanışı
Temizlenmiş işkembeyi bol suyla yıkayın. Üzerini geçecek kadar su ekleyerek yumuşayana kadar haşlayın. Yumuşayan işkembeyi tencereden alıp kuşbaşı büyüklüğünde doğrayın. Tereyağı ve sıvı yağı tencereye alıp ısıtın. Yemeklik doğranmış soğanı ekleyip kavurun. Soğanlar renk almaya başladığında salçayı ilave edin ve kokusu çıkana kadar kavurmaya devam edin. Doğranmış işkembeyi, tuz ve karabiberi ekleyin. Ezilmiş sarımsakları ilave edin. İşkembenin haşlama suyundan bir miktar ekleyerek kısık ateşte birkaç dakika daha pişirin. Sıcak servis yapın.