Yüz yıllardır görkemli bedenleri, gökyüzüne değermiş gibi sonsuz görüntüleri, iri yapraklarıyla müthiş bir lezzeti içinde saklayan kestane ağacıyla başlamak gerek. Kestane, insanoğlunun bala batırarak tatlıya dönüştürüp yediği ilk meyvelerden biri... Antik çağda kutsal sayıldığı için saraylarda verilen büyük şölenlerin değişmez meyvesi imiş. Rivayet o ki Güney Avrupa'nın bir köyünde dört bin yıllık dev bir kestane ağacı varmış. 50 metre çapındaki gövdesi ve dev yapraklarıyla neredeyse tüm köyü kaplıyormuş. Yapraklarının adalet dağıttığına inanılan ağaç için "200 kişilik şövalye ordusu" deniliyormuş.

Kestane, 20-25 metreye kadar boylanan, suya en mukavim ağaç. Karadenizli tekne ustaları, ünlü takalarının omurgasını suda kolay çürümeyen kestane ağacından yaparlarmış. Bursa, Cumalıkızık Köyü'nün evleri kestane ağacından yapıldığı için 200 yıldır varlıklarını sürdürüyor. Kestanenin adıyla bir tutulan ve en bilinen adresi ise Bursa. Çünkü Bursa'da yetişenler her yerdekilerden daha iri.

Kestanenin meyvelerini olgunlaştırabilmesi için çiçek açımından hasada günlük sıcaklık toplamının 2000-2300 *C olması gerekiyor. Düşük sıcaklıklarda 30 dereceye kadar dayanabiliyor. Ancak ilkbaharın geç ve sonbaharın zamansız soğuklarına karşı hassas. Yazın yüksek sıcaklıklardan değil ancak yağışsız geçen mevsimlerde kuraklıktan etkileniyor. Yağış kestane ağacının yetişmesi için çok önemli. Çiçeklenme döneminde yağan yağmurlar meyveyi olumsuz etkiliyor. Kestane kazık köklü bir bitki. Potasyumca zengin topraklarda yaşıyor.

Her yemeğin eşlikçisi...
 
Kestane haşlanarak ya da közde pişirilerek yenebiliyor. Et ve sebze yemeklerine, tatlılara çok yakışıyor. Özellikle de çikolatalı tatlılara... Damak tadımıza uygun olarak en çok hindi eti ve kuzu etiyle pişiriliyor. Kış sebzelerinden kereviz, patates ve havuçla uyum sağlıyor. Kestaneyi püre haline getirdikten sonra şekerle karıştırıp dilediğiniz meyve ya da çikolata sosu ile yiyebiliyor; haşlanmış kestane ile kek ve pastalar hazırlayabiliyorsunuz.

Evde kestane kebap

Kestaneyi ille de dışarıda yemek zorunda değilsiniz. Kış akşamlarının vazgeçilmez keyiflerinden biri de kestaneyi evde yemektir. Kestaneleri yıkayıp kurulayın. Üst tarafından keskin bıçak ucuyla derince bir çizik atın. Mümkünse kısa saplı bir bıçak kullanın. İşinizi kolaylaştırır. Sadece üst ızgarası yanan bir fırında pişirin. Sobanın üzerinde ya da mangalda da pişirebilirsiniz. Ayrıca gazlı ocak üzerinde teflon tavada kestane kebap yapmanız mümkün.

Her derde deva...

Potasyum, fosfor, magnezyum, klor, kalsiyum, demir ve sodyum mineralleri ile C, B1, B2 ve PP vitaminlerini içeriyor. Şeker, protein ve yağ açısından zengin olan kestanenin, 100 gramında 200 kalori bulunuyor. Nişasta, mineral tuz, özellikle potasyum ve diğer besinsel değerleriyle kestane, kış mevsiminin olumsuz şartlarına, fiziksel ve beyinsel yorgunluklara karşı paha biçilmez bir sağlık iksiri. Kalp ve kas sistemini uyarıp organizmanın su dengesini düzenliyor. Kasları güçlendiriyor. Kan dolaşımını hızlandırıp varis ve basurların gelişimini önlüyor. Kestane, en çok potasyum düşüklüğünden yakınanlara öneriliyor çünkü 100 gramında tam 500 mg potasyum bulunuyor. Çocuk, genç ve yaşlılar için çok değerli bir enerji kaynağı. Hatta yaşamı uzattığı da söyleniyor. Antik çağlardan beri aşk iksiri olarak biliniyor. Ancak damar sertliği ve şeker hastalığından yakınanların, kestaneyi ölçülü miktarda yemeleri gerekiyor.

Kaynakça:
Sea Life Dergisi, Mart 2004 S:30
T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Arşivi, Lezzet Dergisi Arşivi